Historyk. Głównie o historii carskiej Rosji, „białego” ruchu i polskich formacjach na wschodzie XX wieku. Wpisy poświęcone wyłącznie celom historycznym.
Joined November 2022
- Tweets3.9K
- Following211
- Followers9.9K
- Likes56.4K
Pinned Tweet
Dokładnie 106 lat temu, w nocy z 16 na 17 lipca 1918 roku w Jekaterynburgu, bolszewicy bestialsko zamordowali carską rodzinę Mikołaja II, jego żonę Aleksandrę oraz ich dzieci: Olgę (23 lata), Tatianę (21 lat), Marię (19 lat), Anastazję (17 lat) i najmłodszego Aleksego (14 lat). Wraz z nimi zamordowani zostali również ich służący: lekarz Jewgienij Botkin, kucharz Iwan Charitonow, kamerdyner Aleksiej Trupp oraz pokojówka Anna Diemidowa.
ALT Rodzina cara Mikołaja II, 1914 r.
Dziś, 11 listopada, obchodzimy symboliczną datę odzyskania przez Polskę niepodległości po przeszło 123 latach zaborów. To dzień, w którym spełniło się marzenie pokoleń - długo wyczekiwane, krwawo wywalczone i głęboko zakorzenione w sercach Polaków.
W tym szczególnym dniu pamiętajmy o wszystkich bohaterach, którzy w imię wolnej Polski przelewali krew i wielokrotnie składali w ofierze to, co mieli najcenniejsze - własne życie. Niepodległość nie była darem losu ani efektem działań jednej formacji. Była owocem ofiar składanych na wielu frontach, w różnych mundurach i w najtrudniejszych warunkach.
Ze smutkiem trzeba jednak stwierdzić, że nie o wszystkich żołnierzach historia należycie się upomniała i nie mówi o nich wystarczająco głośno. Warto więc przypomnieć tych, którzy zbyt często pozostają w cieniu: żołnierzy Legionu Puławskiego, Brygady Strzelców Polskich, Korpusów Polskich w Rosji, 5. Dywizji Syberyjskiej, Murmańczyków oraz wielu innych formacji, które walczyły o wolną Polskę - nierzadko w ekstremalnie trudnych warunkach, z dala od kraju i bez wsparcia silnych ośrodków politycznych i społecznych.
Ci żołnierze, poza kolorem munduru i miejscem walki, niczym nie różnili się od swoich rodaków z Legionów Polskich u boku armii austro-węgierskiej czy z Błękitnej Armii generała Hallera. Przyświecał im ten sam cel. Wpis ten nie ma na celu faworyzowania żadnej formacji, lecz upamiętnienie wszystkich, którzy walczyli o wolną i zjednoczoną Polskę.
Pozwolę sobie w tym miejscu przytoczyć słowa generała Jana Rządkowskiego, dowódcy Legionu Puławskiego:
„𝑁𝑖𝑒 𝑐ℎ𝑐ę 𝑝𝑟𝑧𝑒𝑐𝑒𝑛𝑖𝑎ć 𝑤𝑜𝑗𝑒𝑛𝑛𝑦𝑐ℎ 𝑧𝑎𝑠ł𝑢𝑔 𝑙𝑒𝑔𝑖𝑜𝑛𝑢. 𝐵𝑦ł𝑦 𝑜𝑛𝑒 𝑝𝑟𝑜𝑝𝑜𝑟𝑐𝑗𝑜𝑛𝑎𝑙𝑛𝑒 𝑑𝑜 𝑛𝑎𝑠𝑧𝑒𝑗 𝑙𝑖𝑐𝑧𝑏𝑦. 𝑅𝑧𝑢𝑐𝑎𝑗ą𝑐 𝑤 ś𝑤𝑖𝑎𝑡 𝑡𝑒 𝑘𝑟ó𝑡𝑘𝑖𝑒 𝑤𝑠𝑝𝑜𝑚𝑛𝑖𝑒𝑛𝑖𝑎 ż𝑜ł𝑛𝑖𝑒𝑟𝑠𝑘𝑖𝑒, 𝑐𝑧𝑦𝑛𝑖ę 𝑡𝑜 𝑝𝑟𝑧𝑒𝑑𝑒 𝑤𝑠𝑧𝑦𝑠𝑡𝑘𝑖𝑚 𝑑𝑙𝑎 𝑢𝑐𝑧𝑐𝑧𝑒𝑛𝑖𝑎 𝑝𝑎𝑚𝑖ę𝑐𝑖 𝑡𝑦𝑐ℎ, 𝑘𝑡ó𝑟𝑧𝑦 𝑝𝑎𝑑𝑙𝑖 𝑛𝑎 𝑝𝑜𝑙𝑢 𝑤𝑎𝑙𝑘. 𝐵𝑦ł𝑜 𝑖𝑐ℎ 𝑏𝑎𝑟𝑑𝑧𝑜 𝑤𝑖𝑒𝑙𝑢, 𝑏𝑜 𝑝𝑟𝑎𝑤𝑖𝑒 𝑝𝑜ł𝑜𝑤𝑎 𝑙𝑒𝑔𝑖𝑜𝑛𝑢. 𝑁𝑎 𝑑ł𝑢𝑔𝑖𝑚 𝑠𝑧𝑙𝑎𝑘𝑢 𝑜𝑑 𝑃𝑎𝑘𝑜𝑠ł𝑎𝑤𝑖𝑎 𝑝𝑜 𝑍𝑒𝑙𝑤ę 𝑧𝑜𝑠𝑡𝑎𝑤𝑖𝑙𝑖ś𝑚𝑦 𝑧𝑎 𝑠𝑜𝑏ą 𝑐𝑎ł𝑦 𝑠𝑧𝑒𝑟𝑒𝑔 𝑘𝑟𝑧𝑦ż𝑦𝑘ó𝑤, 𝑘𝑡ó𝑟𝑒 𝑧𝑎𝑝𝑒𝑤𝑛𝑒 𝑝𝑜𝑤𝑦𝑤𝑟𝑎𝑐𝑎ł 𝑗𝑢ż 𝑤𝑖𝑐ℎ𝑒𝑟 𝑛𝑎 𝑚𝑜𝑔𝑖ł𝑎𝑐ℎ, 𝑧𝑎𝑝𝑎𝑑ł𝑦𝑐ℎ 𝑤 𝑧𝑖𝑒𝑚𝑖ę. 𝑆𝑧𝑢𝑚𝑛𝑒 𝑠ł𝑜𝑤𝑎 𝑜𝑑𝑒𝑧𝑤𝑦 𝑜𝑏𝑖𝑒𝑐𝑦𝑤𝑎ł𝑦, ż𝑒 »𝑧𝑗𝑒𝑑𝑛𝑜𝑐𝑧𝑜𝑛𝑎, 𝑑𝑎 𝐵ó𝑔, 𝑃𝑜𝑙𝑠𝑘𝑎 𝑢𝑐𝑧𝑐𝑖 𝑝𝑎𝑚𝑖ęć 𝑡𝑦𝑐ℎ ż𝑜ł𝑛𝑖𝑒𝑟𝑧𝑦. 𝑆𝑡𝑎𝑛𝑖𝑒 𝑝𝑜𝑚𝑛𝑖𝑘 𝑤𝑖𝑒𝑐𝑧𝑛𝑜𝑡𝑟𝑤𝑎ł𝑦 𝑡𝑎𝑚, 𝑔𝑑𝑧𝑖𝑒 𝑝𝑟𝑧𝑒𝑙𝑎𝑙𝑖 𝑜𝑛𝑖 𝑠𝑤ą 𝑑𝑟𝑜𝑔𝑜𝑐𝑒𝑛𝑛ą 𝑘𝑟𝑒𝑤«. 𝑍𝑗𝑒𝑑𝑛𝑜𝑐𝑧𝑜𝑛𝑎 𝑤𝑜𝑙𝑛𝑎 𝑃𝑜𝑙𝑠𝑘𝑎 𝑛𝑖𝑒 𝑢𝑐𝑧𝑐𝑖ł𝑎 𝑛𝑎𝑤𝑒𝑡 𝑤𝑠𝑝𝑜𝑚𝑛𝑖𝑒𝑛𝑖𝑒𝑚 𝑡𝑦𝑐ℎ, 𝑐𝑜 𝑗𝑒𝑑𝑛𝑖 𝑧 𝑝𝑖𝑒𝑟𝑤𝑠𝑧𝑦𝑐ℎ 𝑝𝑜𝑠𝑧𝑙𝑖 𝑤𝑎𝑙𝑐𝑧𝑦ć 𝑜 𝑗𝑒𝑗 𝑧𝑗𝑒𝑑𝑛𝑜𝑐𝑧𝑒𝑛𝑖𝑒 𝑖 𝑤𝑜𝑙𝑛𝑜ść. 𝑁𝑖𝑒 𝑚𝑎𝑟𝑧𝑦𝑚𝑦 𝑜 𝑝𝑜𝑚𝑛𝑖𝑘𝑎𝑐ℎ: 𝑧𝑏𝑦𝑡 𝑤𝑧𝑛𝑖𝑜𝑠ł𝑦 𝑡𝑜 𝑑𝑜𝑤ó𝑑 ℎ𝑜ł𝑑𝑢 𝑗𝑎𝑘 𝑛𝑎 𝑛𝑎𝑠𝑧𝑒 𝑠𝑘𝑟𝑜𝑚𝑛𝑒 𝑧𝑎𝑠ł𝑢𝑔𝑖. 𝐽𝑎𝑘𝑜 𝑏𝑦ł𝑦 𝑑𝑜𝑤ó𝑑𝑐𝑎, 𝑝𝑎𝑡𝑟𝑧𝑦ł𝑒𝑚 𝑛𝑎 𝑧𝑚𝑎𝑔𝑎𝑛𝑖𝑎 𝑙𝑒𝑔𝑖𝑜𝑛𝑖𝑠𝑡ó𝑤 𝑧 𝑤𝑟𝑜𝑔𝑖𝑒𝑚, 𝑝𝑟𝑧𝑒𝑐𝑖𝑤 𝑘𝑡ó𝑟𝑒𝑚𝑢 𝑤𝑎𝑙𝑐𝑧𝑦𝑙𝑖, 𝑖 𝑧 𝑤𝑟𝑜𝑔𝑖𝑒𝑚, 𝑘𝑡ó𝑟𝑒𝑔𝑜 𝑙𝑜𝑠 𝑑𝑎ł 𝑛𝑎𝑚 𝑧𝑎 𝑠𝑝𝑟𝑧𝑦𝑚𝑖𝑒𝑟𝑧𝑒ń𝑐𝑎, 𝑝𝑎𝑡𝑟𝑧𝑦ł𝑒𝑚 𝑖 𝑛𝑎 𝑛𝑎𝑗𝑐𝑖ęż𝑠𝑧𝑒 𝑧𝑚𝑎𝑔𝑎𝑛𝑖𝑎 𝑖𝑐ℎ 𝑠𝑒𝑟𝑐 𝑝𝑜𝑙𝑠𝑘𝑖𝑐ℎ. 𝐵𝑜𝑙𝑖 𝑚𝑛𝑖𝑒, 𝑔𝑑𝑦 𝑤𝑖𝑑𝑧ę, 𝑗𝑎𝑘 𝑝𝑦ł 𝑧𝑎𝑝𝑜𝑚𝑛𝑖𝑒𝑛𝑖𝑎 𝑝𝑟𝑧𝑦𝑠𝑛𝑢𝑤𝑎 𝑖𝑐ℎ 𝑜𝑓𝑖𝑎𝑟𝑛𝑒 𝑐𝑧𝑦𝑛𝑦. 𝑊𝑖ę𝑐 𝑤𝑜ł𝑎𝑚: »𝑃𝑜𝑙𝑠𝑘𝑜, 𝑏ą𝑑ź 𝑀𝑎𝑡𝑘ą 𝑑𝑙𝑎 𝑤𝑠𝑧𝑦𝑠𝑡𝑘𝑖𝑐ℎ 𝑠𝑤𝑦𝑐ℎ 𝑑𝑧𝑖𝑒𝑐𝑖! 𝑁𝑖𝑒 𝑜𝑑𝑝𝑦𝑐ℎ𝑎𝑗 𝑜𝑑 𝑠𝑖𝑒𝑏𝑖𝑒 𝑛𝑖𝑘𝑜𝑔𝑜! 𝐼 𝑛𝑎 𝑘𝑎𝑟𝑡𝑘𝑎𝑐ℎ 𝑠𝑤𝑒𝑗 𝑐ℎ𝑙𝑢𝑏𝑛𝑒𝑗 ℎ𝑖𝑠𝑡𝑜𝑟𝑖𝑖 𝑐ℎ𝑜ć 𝑝𝑎𝑟ę 𝑤𝑖𝑒𝑟𝑠𝑧𝑦 𝑝𝑜ś𝑤𝑖ęć 𝑡𝑦𝑚, 𝑘𝑡ó𝑟𝑧𝑦 𝑧 𝑇𝑤𝑜𝑖𝑚 𝑖𝑚𝑖𝑒𝑛𝑖𝑒𝑚 𝑛𝑎 𝑢𝑠𝑡𝑎𝑐ℎ 𝑤𝑎𝑙𝑐𝑧𝑦𝑙𝑖 𝑖 𝑔𝑖𝑛ę𝑙𝑖. 𝑁𝑖𝑒 𝑜 𝑛𝑎𝑔𝑟𝑜𝑑𝑦, 𝑛𝑖𝑒 𝑜 𝑤𝑑𝑧𝑖ę𝑐𝑧𝑛𝑜ść 𝑛𝑎𝑚 𝑐ℎ𝑜𝑑𝑧𝑖, 𝑎𝑙𝑒 𝑏𝑜𝑑𝑎𝑗 𝑜 𝑝𝑎𝑚𝑖ęć!«”
.
Dziś, 11 listopada, obchodzimy symboliczną datę odzyskania przez Polskę niepodległości po przeszło 123 latach zaborów. To dzień, w którym spełniło się marzenie pokoleń - długo wyczekiwane, krwawo wywalczone i głęboko zakorzenione w sercach Polaków.
W tym szczególnym dniu pamiętajmy o wszystkich bohaterach, którzy w imię wolnej Polski przelewali krew i wielokrotnie składali w ofierze to, co mieli najcenniejsze - własne życie. Niepodległość nie była darem losu ani efektem działań jednej formacji. Była owocem ofiar składanych na wielu frontach, w różnych mundurach i w najtrudniejszych warunkach.
Ze smutkiem trzeba jednak stwierdzić, że nie o wszystkich żołnierzach historia należycie się upomniała i nie mówi o nich wystarczająco głośno. Warto więc przypomnieć tych, którzy zbyt często pozostają w cieniu: żołnierzy Legionu Puławskiego, Brygady Strzelców Polskich, Korpusów Polskich w Rosji, 5. Dywizji Syberyjskiej, Murmańczyków oraz wielu innych formacji, które walczyły o wolną Polskę - nierzadko w ekstremalnie trudnych warunkach, z dala od kraju i bez wsparcia silnych ośrodków politycznych i społecznych.
Ci żołnierze, poza kolorem munduru i miejscem walki, niczym nie różnili się od swoich rodaków z Legionów Polskich u boku armii austro-węgierskiej czy z Błękitnej Armii generała Hallera. Przyświecał im ten sam cel. Wpis ten nie ma na celu faworyzowania żadnej formacji, lecz upamiętnienie wszystkich, którzy walczyli o wolną i zjednoczoną Polskę.
Pozwolę sobie w tym miejscu przytoczyć słowa generała Jana Rządkowskiego, dowódcy Legionu Puławskiego:
„𝑁𝑖𝑒 𝑐ℎ𝑐ę 𝑝𝑟𝑧𝑒𝑐𝑒𝑛𝑖𝑎ć 𝑤𝑜𝑗𝑒𝑛𝑛𝑦𝑐ℎ 𝑧𝑎𝑠ł𝑢𝑔 𝑙𝑒𝑔𝑖𝑜𝑛𝑢. 𝐵𝑦ł𝑦 𝑜𝑛𝑒 𝑝𝑟𝑜𝑝𝑜𝑟𝑐𝑗𝑜𝑛𝑎𝑙𝑛𝑒 𝑑𝑜 𝑛𝑎𝑠𝑧𝑒𝑗 𝑙𝑖𝑐𝑧𝑏𝑦. 𝑅𝑧𝑢𝑐𝑎𝑗ą𝑐 𝑤 ś𝑤𝑖𝑎𝑡 𝑡𝑒 𝑘𝑟ó𝑡𝑘𝑖𝑒 𝑤𝑠𝑝𝑜𝑚𝑛𝑖𝑒𝑛𝑖𝑎 ż𝑜ł𝑛𝑖𝑒𝑟𝑠𝑘𝑖𝑒, 𝑐𝑧𝑦𝑛𝑖ę 𝑡𝑜 𝑝𝑟𝑧𝑒𝑑𝑒 𝑤𝑠𝑧𝑦𝑠𝑡𝑘𝑖𝑚 𝑑𝑙𝑎 𝑢𝑐𝑧𝑐𝑧𝑒𝑛𝑖𝑎 𝑝𝑎𝑚𝑖ę𝑐𝑖 𝑡𝑦𝑐ℎ, 𝑘𝑡ó𝑟𝑧𝑦 𝑝𝑎𝑑𝑙𝑖 𝑛𝑎 𝑝𝑜𝑙𝑢 𝑤𝑎𝑙𝑘. 𝐵𝑦ł𝑜 𝑖𝑐ℎ 𝑏𝑎𝑟𝑑𝑧𝑜 𝑤𝑖𝑒𝑙𝑢, 𝑏𝑜 𝑝𝑟𝑎𝑤𝑖𝑒 𝑝𝑜ł𝑜𝑤𝑎 𝑙𝑒𝑔𝑖𝑜𝑛𝑢. 𝑁𝑎 𝑑ł𝑢𝑔𝑖𝑚 𝑠𝑧𝑙𝑎𝑘𝑢 𝑜𝑑 𝑃𝑎𝑘𝑜𝑠ł𝑎𝑤𝑖𝑎 𝑝𝑜 𝑍𝑒𝑙𝑤ę 𝑧𝑜𝑠𝑡𝑎𝑤𝑖𝑙𝑖ś𝑚𝑦 𝑧𝑎 𝑠𝑜𝑏ą 𝑐𝑎ł𝑦 𝑠𝑧𝑒𝑟𝑒𝑔 𝑘𝑟𝑧𝑦ż𝑦𝑘ó𝑤, 𝑘𝑡ó𝑟𝑒 𝑧𝑎𝑝𝑒𝑤𝑛𝑒 𝑝𝑜𝑤𝑦𝑤𝑟𝑎𝑐𝑎ł 𝑗𝑢ż 𝑤𝑖𝑐ℎ𝑒𝑟 𝑛𝑎 𝑚𝑜𝑔𝑖ł𝑎𝑐ℎ, 𝑧𝑎𝑝𝑎𝑑ł𝑦𝑐ℎ 𝑤 𝑧𝑖𝑒𝑚𝑖ę. 𝑆𝑧𝑢𝑚𝑛𝑒 𝑠ł𝑜𝑤𝑎 𝑜𝑑𝑒𝑧𝑤𝑦 𝑜𝑏𝑖𝑒𝑐𝑦𝑤𝑎ł𝑦, ż𝑒 »𝑧𝑗𝑒𝑑𝑛𝑜𝑐𝑧𝑜𝑛𝑎, 𝑑𝑎 𝐵ó𝑔, 𝑃𝑜𝑙𝑠𝑘𝑎 𝑢𝑐𝑧𝑐𝑖 𝑝𝑎𝑚𝑖ęć 𝑡𝑦𝑐ℎ ż𝑜ł𝑛𝑖𝑒𝑟𝑧𝑦. 𝑆𝑡𝑎𝑛𝑖𝑒 𝑝𝑜𝑚𝑛𝑖𝑘 𝑤𝑖𝑒𝑐𝑧𝑛𝑜𝑡𝑟𝑤𝑎ł𝑦 𝑡𝑎𝑚, 𝑔𝑑𝑧𝑖𝑒 𝑝𝑟𝑧𝑒𝑙𝑎𝑙𝑖 𝑜𝑛𝑖 𝑠𝑤ą 𝑑𝑟𝑜𝑔𝑜𝑐𝑒𝑛𝑛ą 𝑘𝑟𝑒𝑤«. 𝑍𝑗𝑒𝑑𝑛𝑜𝑐𝑧𝑜𝑛𝑎 𝑤𝑜𝑙𝑛𝑎 𝑃𝑜𝑙𝑠𝑘𝑎 𝑛𝑖𝑒 𝑢𝑐𝑧𝑐𝑖ł𝑎 𝑛𝑎𝑤𝑒𝑡 𝑤𝑠𝑝𝑜𝑚𝑛𝑖𝑒𝑛𝑖𝑒𝑚 𝑡𝑦𝑐ℎ, 𝑐𝑜 𝑗𝑒𝑑𝑛𝑖 𝑧 𝑝𝑖𝑒𝑟𝑤𝑠𝑧𝑦𝑐ℎ 𝑝𝑜𝑠𝑧𝑙𝑖 𝑤𝑎𝑙𝑐𝑧𝑦ć 𝑜 𝑗𝑒𝑗 𝑧𝑗𝑒𝑑𝑛𝑜𝑐𝑧𝑒𝑛𝑖𝑒 𝑖 𝑤𝑜𝑙𝑛𝑜ść. 𝑁𝑖𝑒 𝑚𝑎𝑟𝑧𝑦𝑚𝑦 𝑜 𝑝𝑜𝑚𝑛𝑖𝑘𝑎𝑐ℎ: 𝑧𝑏𝑦𝑡 𝑤𝑧𝑛𝑖𝑜𝑠ł𝑦 𝑡𝑜 𝑑𝑜𝑤ó𝑑 ℎ𝑜ł𝑑𝑢 𝑗𝑎𝑘 𝑛𝑎 𝑛𝑎𝑠𝑧𝑒 𝑠𝑘𝑟𝑜𝑚𝑛𝑒 𝑧𝑎𝑠ł𝑢𝑔𝑖. 𝐽𝑎𝑘𝑜 𝑏𝑦ł𝑦 𝑑𝑜𝑤ó𝑑𝑐𝑎, 𝑝𝑎𝑡𝑟𝑧𝑦ł𝑒𝑚 𝑛𝑎 𝑧𝑚𝑎𝑔𝑎𝑛𝑖𝑎 𝑙𝑒𝑔𝑖𝑜𝑛𝑖𝑠𝑡ó𝑤 𝑧 𝑤𝑟𝑜𝑔𝑖𝑒𝑚, 𝑝𝑟𝑧𝑒𝑐𝑖𝑤 𝑘𝑡ó𝑟𝑒𝑚𝑢 𝑤𝑎𝑙𝑐𝑧𝑦𝑙𝑖, 𝑖 𝑧 𝑤𝑟𝑜𝑔𝑖𝑒𝑚, 𝑘𝑡ó𝑟𝑒𝑔𝑜 𝑙𝑜𝑠 𝑑𝑎ł 𝑛𝑎𝑚 𝑧𝑎 𝑠𝑝𝑟𝑧𝑦𝑚𝑖𝑒𝑟𝑧𝑒ń𝑐𝑎, 𝑝𝑎𝑡𝑟𝑧𝑦ł𝑒𝑚 𝑖 𝑛𝑎 𝑛𝑎𝑗𝑐𝑖ęż𝑠𝑧𝑒 𝑧𝑚𝑎𝑔𝑎𝑛𝑖𝑎 𝑖𝑐ℎ 𝑠𝑒𝑟𝑐 𝑝𝑜𝑙𝑠𝑘𝑖𝑐ℎ. 𝐵𝑜𝑙𝑖 𝑚𝑛𝑖𝑒, 𝑔𝑑𝑦 𝑤𝑖𝑑𝑧ę, 𝑗𝑎𝑘 𝑝𝑦ł 𝑧𝑎𝑝𝑜𝑚𝑛𝑖𝑒𝑛𝑖𝑎 𝑝𝑟𝑧𝑦𝑠𝑛𝑢𝑤𝑎 𝑖𝑐ℎ 𝑜𝑓𝑖𝑎𝑟𝑛𝑒 𝑐𝑧𝑦𝑛𝑦. 𝑊𝑖ę𝑐 𝑤𝑜ł𝑎𝑚: »𝑃𝑜𝑙𝑠𝑘𝑜, 𝑏ą𝑑ź 𝑀𝑎𝑡𝑘ą 𝑑𝑙𝑎 𝑤𝑠𝑧𝑦𝑠𝑡𝑘𝑖𝑐ℎ 𝑠𝑤𝑦𝑐ℎ 𝑑𝑧𝑖𝑒𝑐𝑖! 𝑁𝑖𝑒 𝑜𝑑𝑝𝑦𝑐ℎ𝑎𝑗 𝑜𝑑 𝑠𝑖𝑒𝑏𝑖𝑒 𝑛𝑖𝑘𝑜𝑔𝑜! 𝐼 𝑛𝑎 𝑘𝑎𝑟𝑡𝑘𝑎𝑐ℎ 𝑠𝑤𝑒𝑗 𝑐ℎ𝑙𝑢𝑏𝑛𝑒𝑗 ℎ𝑖𝑠𝑡𝑜𝑟𝑖𝑖 𝑐ℎ𝑜ć 𝑝𝑎𝑟ę 𝑤𝑖𝑒𝑟𝑠𝑧𝑦 𝑝𝑜ś𝑤𝑖ęć 𝑡𝑦𝑚, 𝑘𝑡ó𝑟𝑧𝑦 𝑧 𝑇𝑤𝑜𝑖𝑚 𝑖𝑚𝑖𝑒𝑛𝑖𝑒𝑚 𝑛𝑎 𝑢𝑠𝑡𝑎𝑐ℎ 𝑤𝑎𝑙𝑐𝑧𝑦𝑙𝑖 𝑖 𝑔𝑖𝑛ę𝑙𝑖. 𝑁𝑖𝑒 𝑜 𝑛𝑎𝑔𝑟𝑜𝑑𝑦, 𝑛𝑖𝑒 𝑜 𝑤𝑑𝑧𝑖ę𝑐𝑧𝑛𝑜ść 𝑛𝑎𝑚 𝑐ℎ𝑜𝑑𝑧𝑖, 𝑎𝑙𝑒 𝑏𝑜𝑑𝑎𝑗 𝑜 𝑝𝑎𝑚𝑖ęć!«”
4
440
109 lat temu, rankiem 10 listopada 1917 roku niewielki oddział złożony z niespełna 300 młodocianych junkrów i kadetów wyzwolił spod kontroli bolszewików moskiewski Kreml.
To właśnie podczas tych starć, wśród junkrów, kadetów, studentów oraz oficerów, którzy zdecydowali się zachować lojalność wobec Rządu Tymczasowego i przeciwstawić bolszewickiemu zamachowi stanu, narodziło się pojęcie „Białej Gwardii”.
ALT Junkrzy na murach Kremla odpierający ataki bolszewików, Moskwa, listopad 1917 r.
W Piotrogrodzie bolszewicy przejęli władzę w nocy z 6 na 7 listopada 1917 roku stosunkowo szybko i bez większych przeszkód. W Moskwie było inaczej – miejscowi bolszewicy działali ostrożniej niż kierownictwo Komitetu Centralnego w stolicy. Lew Kamieniew i Grigorij Zinowjew byli przeciwni otwartemu zbrojnemu wystąpieniu.
Na ich niekorzyść działał też fakt, że Rada Robotnicza i Rada Żołnierska funkcjonowały osobno – w tej drugiej silne były sympatie eserowskie. Duma Miejska pod przewodnictwem eserowca Wadima Rudniewa stała się politycznym centrum oporu.
Wieczorem 7 listopada Duma powołała Komitet Bezpieczeństwa Publicznego. Na jego czele stanęli burmistrz Rudniew i dowódca Moskiewskiego Okręgu Wojskowego pułkownik Konstantin Riabcew.
Równolegle Rady utworzyły Wojskowo-Rewolucyjny Komitet (WRK), który opierał się na zbolszewizowanych jednostkach (przede wszystkim 56. Zapasowym Pułku Piechoty, 193. Pułku i batalionie rowerowym) oraz na Czerwonej Gwardii liczącej 10–12 tysięcy robotników.
ALT Szturm na pałac Zimowy w Piotrogrodzie podczas rewolucji październikowej autorstwa Saida Bicyrajewa.
Podczas wojny domowej w Rosji brytyjskie mundury, które dostarczano w ramach pomocy Ententy dla sił „białych”, były noszone przez praktycznie wszystkie główne armie antybolszewickie, w tym Siły Zbrojne Południa Rosji generała Denikina, Armię Północno-Zachodnią generała Judenicza, Armię Północną generała Millera oraz Armię Syberyjską admirała Kołczaka.
Sama tylko Armia Północno-Zachodnia generała Judenicza otrzymała w jednym transporcie z Wielkiej Brytanii 40 000 kompletnych zestawów mundurów, 20 000 płaszczy oraz 20 000 zestawów higienicznych, wyposażonych w przybory do golenia, szczoteczki do zębów i inne przedmioty osobiste.
Generał Piotr Wrangel w swoich wspomnieniach tak pisał o 7. Dywizji Piechoty w czasie walk o Carycyn:
„Dziewiątego czerwca zaczęły przybywać pierwsze eszelony 7. Dywizji. Ucieszył mnie wygląd oddziałów. Pułki świetnie się prezentowały w angielskich mundurach khaki i metalowych hełmach. Ludzie byli wyszkoleni, w oddziałach znalazł się spory procent dawnych oficerów kadrowych”.
Dokładnie 73 lata temu, 8 listopada 1953 roku w Paryżu zmarł Iwan Aleksiejewicz Bunin – rosyjski pisarz, poeta, prozaik, tłumacz i emigrant, pierwszy rosyjski laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury.
Po rewolucji bolszewickiej, której był zdecydowanym przeciwnikiem, w 1920 roku wyemigrował do Francji. Resztę życia spędził na obczyźnie – głównie w Paryżu i w Grasse na południu Francji.
W 1933 roku jako pierwszy rosyjski pisarz otrzymał Nagrodę Nobla „za surowe mistrzostwo, z jakim rozwija tradycje klasycznej literatury rosyjskiej”. Nagroda przyszła w najtrudniejszym finansowo dla niego okresie i częściowo pomogła nie tylko jemu, ale i innym emigrantom.
Był autorem wielu znakomitych powieści, opowiadań i nowel. Do jego najważniejszych dzieł należą nowele „Wieś” i „Suchodoły”, opowiadania „Pan z San Francisco” i „Udar słoneczny”, powieść „Życie Arseniewa”, dziennik „Przeklęte dni” oraz zbiór opowiadań „Ciemne aleje”.
Był też wybitnym tłumaczem – samodzielnie opanował kilka języków obcych, w tym polski, specjalnie po to, by czytać i tłumaczyć Adama Mickiewicza. Przełożył m. in. „Sonety krymskie” oraz „Pieśń o Hajawacie” Longfellowa. W swoim dorobku translatorskim miał także dzieła Szekspira, Byrona, Tennysona i Petrarki.
Zmarł w Paryżu 8 listopada 1953 roku w wieku 83 lat. Został pochowany na cmentarzu prawosławnym w Sainte-Geneviève-des-Bois pod Paryżem – jednym z najważniejszych miejsc pamięci rosyjskiej emigracji.
Podporucznik Paweł Jankowski ze sztandarem 3. Specjalnego Pułku Piechoty Rosyjskiego Korpusu Ekspedycyjnego w Salonikach, Grecja, 1916 r.
Second Lieutenant Pavel Yankovsky with the banner of the 3rd Special Infantry Regiment of the Russian Expeditionary Force in Thessaloniki, Greece, 1916.
Dokładnie 93 lata temu, 5 listopada 1933 roku w Paryżu zmarł generał Nikołaj Aleksandrowicz Łochwicki - rosyjski oficer, monarchista, aktywny działacz emigracyjny, uczestnik wojny rosyjsko-japońskiej, Wielkiej Wojny oraz wojny domowej w Rosji.
Podczas I wojny światowej wyróżnił się w walkach w grudniu 1914 roku, za co odznaczony został Bronią Świętego Jerzego oraz Orderem Świętego Jerzego IV klasy. W lutym 1915 roku awansowano go na generała-majora. Od kwietnia 1915 roku pełnił funkcję dowódcy brygady 25. Dywizji Piechoty, a od maja tego samego roku – dowódcy brygady 24. Dywizji Piechoty.
W styczniu 1916 roku mianowano go dowódcą 1. Specjalnej Brygady Piechoty, która wchodziła w skład Rosyjskiego Korpusu Ekspedycyjnego we Francji. Podczas walk na Froncie Zachodnim został odznaczony francuskim Krzyżem Komandorskim Orderu Legii Honorowej oraz rosyjskim Orderem Świętego Jerzego III klasy.
Jego brygada brała czynny udział w krwawych walkach pod Verdun. Po ciężkich stratach poniesionych podczas kwietniowej ofensywy 1917 roku wykrwawione 1. i 3. brygadę wycofano na odpoczynek i reorganizację do obozu wojskowego La Courtine koło Limoges, gdzie następnie skonsolidowano je w ramach 1. Specjalnej Dywizji Piechoty, której dowództwo objął. W tym samym roku awansowano go na generała-lejtnanta.
W międzyczasie, na początku 1917 roku, w Rosji wybuchła rewolucja lutowa, która doprowadziła do obalenia cara Mikołaja II, kończąc ponad 300-letnie panowanie dynastii Romanowów na rosyjskim tronie. Wydarzenie to miało katastrofalny wpływ na dyscyplinę oraz morale armii, dając upust długo tłumionej nienawiści szeregowych żołnierzy do kadry oficerskiej.
Masowo dochodziło wówczas do aresztowań i morderstw dotychczasowych dowódców. Mimo olbrzymiej odległości od ojczyzny wieści o rewolucji szybko dotarły także do żołnierzy we Francji, wywołując gwałtowny spadek morale i rozkład dyscypliny w ich szeregach.
Kulminacyjnym momentem były tragiczne wydarzenia, które miały miejsce w obozie La Courtine we wrześniu 1917 roku. Wówczas żołnierze z 1. Specjalnej Brygady Piechoty, pod wpływem bolszewickiej propagandy, odmówili podporządkowania się dowództwu i zażądali natychmiastowego powrotu do domu.
Bunt został ostatecznie krwawo stłumiony przez francuską żandarmerię oraz lojalne rosyjskie oddziały dowodzone przez Łochwickiego. Co ciekawe, w trakcie ostrzału artyleryjskiego zbuntowani żołnierze grali słynną „Marsyliankę” oraz „Marsz żałobny” Chopina.
Po rewolucji październikowej Rosyjski Korpus Ekspedycyjny został rozwiązany. Do lipca 1918 roku dowodził rosyjską bazą wojskową w Laval, aktywnie pracując nad utworzeniem rosyjskiego legionu we Francji.
W 1919 roku wyjechał na wschód Rosji, gdzie zaciągnął się do antybolszewickiej Armii Syberyjskiej admirała Kołczaka. Od kwietnia do czerwca 1919 roku dowodził III Uralskim Korpusem Górskim, a następnie został mianowany dowódcą 1. Armii, a po reorganizacji – 2. Armii Frontu Wschodniego.
W sierpniu 1919 roku admirał Kołczak wysłał go do Irkucka w celu przygotowania przeniesienia sztabu i rządu oraz prowadzenia negocjacji z atamanem Siemionowem.
Od kwietnia do sierpnia 1920 roku pełnił funkcję dowódcy Armii Dalekowschodniej, a następnie szefa sztabu głównodowodzącego. W październiku 1920 roku, wraz z III Korpusem Armii Dalekowschodniej, wystąpił z podporządkowania atamanowi Siemionowowi, uznając generała Piotra Wrangla za jedynego głównodowodzącego rosyjskich sił zbrojnych. Samowolnie rozpoczął ewakuację, co doprowadziło do powstania luki we wschodniej obronie i przyczyniło się do porażki Siemionowa oraz Armii Dalekowschodniej.
Od 1923 roku mieszkał na emigracji w Paryżu, gdzie pełnił funkcję przewodniczącego Legitymistycznego Towarzystwa Monarchistów oraz Rady ds. Wojskowych i Morskich przy wielkim księciu Cyrylu Romanowie. Należał jednocześnie do Korpusu Imperatorskiej Armii i Marynarki, dążąc do zbliżenia go z Rosyjskim Związkiem Ogólnowojskowym.
Służył również we francuskim Ministerstwie Wojny w Komisji Wojskowo-Historycznej. Zmarł 5 listopada 1933 roku w wieku 66 lat. Został pochowany na cmentarzu prawosławnym w Sainte-Geneviève-des-Bois.
Defilada żołnierzy Rosyjskiego Korpusu Ekspedycyjnego przez Paryż podczas I wojny światowej w radzieckiej ekranizacji trylogii „Droga przez mękę” (1977).
Parade of soldiers of the Russian Expeditionary Force through Paris during World War I in the Soviet screen adaptation of the trilogy “The Road to Calvary” (1977).
Poniżej zamieszczam link do pieśni wykonywanej przez żołnierzy w przedstawionym fragmencie.
Below is a link to the song performed by the soldiers in the excerpt above. youtu.be/Avp2nR4OtDs?is=GSB-…
1
5
1,169
Po rewolucji październikowej stanowcza większość strzelców łotewskich opowiedziała się po stronie bolszewików. W początkowej fazie wojny domowej w Rosji uchodzili za jedne z najbardziej elitarnych i zdyscyplinowanych jednostek po stronie bolszewickiej, słynąc z fanatyzmu w walce oraz bezwzględnego oddania nowej władzy.
Bolszewiccy traktowali ich jak wojskową „straż pożarną” i darzyli ogromnym zaufaniem. Powierzano im najważniejsze misje: tłumienie buntów, działania pacyfikacyjne, walkę na najtrudniejszych odcinkach frontu, a także bezpośrednią ochronę Lenina oraz siedziby rządu sowieckiego.
Białogwardziści, którzy zetknęli się z nimi w bezpośredniej walce, wspominali później na emigracji, że oddziały te wyróżniały się jako znakomicie zorganizowane, świetnie umundurowane i ruszające do boju pod komendą swoich dotychczasowych dowódców.
Sama kwestia pierwotnej kadry dowódczej jest zaskakująca. Dla porównania – po rewolucji lutowej w armii rosyjskiej doszło do takiego rozprzężenia, że doprowadziło ono do załamania morale i mordów na oficerach popełnianych przez podwładnych (skala ta szczególnie nasiliła się po rewolucji październikowej). Tymczasem strzelcy łotewscy, mimo że sympatyzowali z rewolucją, zachowali strukturę dowódczą i wysoką zdolność bojową.
Mimo niekwestionowanego oddania sprawie rewolucji, los strzelców łotewskich okazał się podręcznikowym przykładem funkcjonowania „sowieckiego raju”. Po zakończeniu wojny domowej część z nich wróciła do niepodległej ojczyzny. Ci jednak, którzy postanowili zostać w ZSRR, padli w latach 30. ofiarą stalinowskiego terroru.
W ramach operacji łotewskiej NKWD stracono tysiące dawnych weteranów, a z rozkazu Stalina rozstrzelano nawet pierwszego naczelnego dowódcę Armii Czerwonej – Jukumsa Vācietisa.
Szerzej o Pierwszym Marszu Kubańskim pisałem w poniższym wątku:
Dokładnie 107 lat temu, 22 lutego 1918 roku Armia Ochotnicza rozpoczęła legendarny 1200-kilometrowy Pierwszy Marsz Kubański, który przeszedł do historii jako Marsz Lodowy.
Zapraszam do wątku poświęconego narodzinom legendy „białego” ruchu!
ALT Pierwszy Marsz Kubański.
1
8
681
Izaak Babel o „towarzyszkach” w 1. Armii Konnej Siemiona Budionnego:
„O kobietach w Armii Konnej można napisać tom. Szwadrony szarżują, kurz, tętent, szable w dłoń, bluzgają przekleństwa, a one z zadartymi spódnicami mkną na samym przedzie, zakurzone, cycate, same kurwy, ale towarzyszki, i kurwy dlatego właśnie, że towarzyszki, to najważniejsze, obsługują tym, czym mogą, bohaterki — a jednocześnie pogardzane, poją konie, znoszą siano, reperują uprząż, kradną po kościołach i po domach”.
Porucznik Władysław Czarnecki o generale Władimirze Kappelu i jego słynnym Wielkim Syberyjskim Marszu Lodowym:
„Odwrót kołczakowców przybierał coraz bardziej formę typowego, niezdyscyplinowanego odwrotu rozbitej armii. Wyjątkiem były oddziały generała lejtnanta Władimira Kappela. Ze względu na małą przepustowość magistrali transsyberyjskiej oraz ogromne korki Kappel zdecydował się na odwrót traktem drogowym. Był to słynny »lodowy pochód« jego wojsk od listopada 1919 roku na trasie od Omska do Czyty (ok. 1000 km), gdzie oddziały dotarły w lutym 1920 roku. Przekroczyły przy tym cztery pasma górskie i to okresami przy 40° mrozie. Sam Kappel zmarł 25 stycznia 1920 roku przed Irkuckiem, pisemnie przekazując dowództwo gen. Wojciechowskiemu. Wiedział bowiem dobrze, czym grozi nie wyznaczenie dowódcy. Były to zdyscyplinowane oddziały kozackie, jadące w szyku konnym. Widziałem taki ich przemarsz. Na czele oddziału jechał poczet sztandarowy z wielkim sztandarem. Na koniach wszyscy Kozacy w charakterystycznych czarnych pelerynach, nakrywających jeźdźca i konia. Pięknie wyglądali na tle białego śniegu. Jechali szwadronami, a raczej sotniami, robiąc wrażenie dobrego wojska. Inne jednostki cofały się na saniach i pieszo. Na saniach leżało w kożuchach dwóch, trzech żołnierzy, czasem i karabin maszynowy wieźli. Nie widziałem żadnej artylerii. Oddziały Kappela dlatego się tak wyróżniały, bo powstały z zaciągu ochotniczego. Byli to więc ludzie ideowi, walczący z bolszewizmem. Oddziały te formowały się na Powołżu (Kazań, Samara, Sybirsk, Ulianowsk). Cały czas walczyły tworząc Armię Zachodnią. Cofając się osłaniały ogromny bałagan kołczakowski, na równi z Polakami. Kappel bardzo cenił wojsko polskie, czemu dawał wyraz w swych rozkazach specjalnych”.
Dokładnie 105 lat temu, 26 stycznia 1920 roku podczas Wielkiego Syberyjskiego Marszu Lodowego zmarł generał Władimir Oskarowicz Kappel – rosyjski oficer, zadeklarowany monarchista, uczestnik Wielkiej Wojny oraz jeden z najbardziej utalentowanych antybolszewickich dowódców podczas wojny domowej w Rosji.
ALT Portret generała Władimira Kappela.
1
22
873